امام رضا (ع) ميفرمايد: عقل هیچ مسلمانی به کمال نمی رسد مگر اینکهاین چند خصلت و صفت در او جمع باشد.اندک نیکی دیگران را زیاد بشمرد، اما نیکی زیاد خویش را دست کم گیرد.هر چه از او حاجت خواهند دلتنگ نشود.در طول زندگی اش از دانش طلبی خسته و ملول نگردد.تهیدستی در راه خدا را به ثروتمندی ترجیح دهد.خوار شمرده شدن به خاطر اجرای احکام خدا از عزت نزد دشمن خدا در نظرش محبوبتر باشد.گمنامی را از شهرت و نام آوری بیشتر بخواهد.هیچ کس را نبیند جز آنکه گوید او از من بهتر و با تقواتر است.
کمال ایمان:
امام رضا(ع) فرمود: ایمان بندگان کامل نشود مگر اینکه در آنها سه خصلت باشد: فهم عمیق دین، نیکو اندازه گیری در امر معیشت و شکیبایی بر مصیبتها و گرفتاریها.
نیرومند ترین افراد
امام رضا(ع) فرمود: آن کس که می خواهد نیرومندترین مردم باشد باید بر خدا توکل کند.از حد توکل پرسیدند که بالاترین درجه آن چیست؟فرمود: این است که جز خداوند از کسی نترسی.
به زندگي خود توسعه دهيد:
امام رضا (ع) فرمود: مردي كه توانايي مالي دارد بهتر است به زندگي همسر و فرزندان خود توسعه دهد تا به علت خساست و سختگيري او آرزوي مرگ وي را نكنند.» «آن كسي كه از نعمت مالي برخوردار است بايد اسباب رفاه خانواده خود را بيشتر فراهم كند.»
در هزينه و مخارج خانواده خود زياده روي و سخت¬گيري نكنيد:
امام رضا (ع) فرموده است: «باید در رابطه با مصارف مالی و هزینه زندگی خود و خانواده خویش معتدل و میانهرو باشی.» «بر مؤمن و مسلمان به ویژه سرپرست خانواده سزاوار است وقتی که تنگدست شد برای خانوادهاش با حساب و درست پول خرج کند و هنگامی که غنی گردید اسباب رفاه و راحتی ایشان را به خوبی فراهم کند.»
در مخارج زندگی اسراف و تبذیر نکنید
امام رضا (ع) میفرماید:«هر کس در منزل خود مشغول خوردن غذا میشود، اگر مقداری از غذا در سفره ریخت و باقی ماند باید آن را – اگر آلوده نشده بود – جمع کند.ولی هر کس در دشت و صحرا، غذا میخورد اگر مقداری از غذا بر زمین بریزد و باقی بماند آن را برندارد بلکه بگذارد تا پرندگان و حیوانات دشت و صحرا از آن استفاده کنند.»
به فکر اصلاح و تربیت فرزندان خود باشید
یکی از اسباب تربیت، محبت و احترام به فرزند است در این باره امام رضا (ع) میفرماید: «بر شما لازم است با تمام کودکان خود با احترام و ادب رفتار کنید.»
به فرزندان خود احسان و نیکی کنید
امام رضا (ع) میفرماید: «به فرزندان خود نیکی کنید و با آنان خوش رفتاری نمایید، زیرا فرزندان شما عقیده دارند که شما روزی رسان آنها هستید.»
بخشش چه کم چه زیاد
هر چیزی که در راه خدا و برای رضایت و خشنودی پروردگار داده شود اگر چه کم باشد نزد خداوند بزرگ و زیاد است. امام رضا (ع) در این باره میفرماید: « در هزینه زندگی میانه روی کن! به هنگام دارایی و نداری، و همچنین در احسان و نیکی کردن، چه کم باشد و چه زیاد. به درستی که خداوند تبارک و تعالی بخشش پارهای از یک دانه خرما را بزرگ میدارد. به حدی که در روز قیامت آن را به اندازه کوه احد بزرگ جلوه میدهد.»
هر روز صدقه بدهید
حضرت رضا (ع) به ترتیب از پدران گرامی خود صلوات الله اجمعین نقل فرموده است: «بهترین و سودمندترین مال از اندوختههای انسان، صدقه دادن است». امام رضا (ع) بر حسب روایاتی درباره آثار و انواع صدقه میفرماید:«صدقه بده اگر چه چیز اندکی باشد. زیرا هر چیز اندکی اگر در راه خدا با نیت صادقانه داده شود بزرگ و ارزشمند است.» «با دادن صدقه، رزق و روزی زیاد از خداوند طلب کنید.» «بیمارانتان را با صدقه درمان کنید.» «هر کار نیکی یک نوع صدقه است و پاداش صدقه را دارد.» «کمک کردن به ضعیفان و محرومان از بهترین انواع صدقه است.»
پاداش نیکی، نیکی است
گاهی مجلسی تشکیل میشد و اکثر دوستان و یاران امام رضا (ع) گرد وجود مبارک آن حضرت جمع میشدند و حضرت نیز فرصت را مغتنم شمرده جهت ارشاد و موعظه دوستان و یاران خود داستانهایی نقل میفرمود از جمله یک روز فرمودند:در گذشته در میان قوم بنی اسرائیل خشکسالی شدیدی به وجود آمد به طوری که چندین سال طول کشید. روزی زنی به سختی تکه نانی به دست آورد و خواست آن را بخورد اما فقیر و مستمندی از راه رسید و زن با خود گفت که این مرد از من گرستهتر است، پس، از خوردن نان صرف نظر کرده و آن را به مرد فقیر داد. این زن پسر کوچکی داشت که از بیابان هیزم میآورد روزی در بیابان گرگی او را ربود مردم به مادرش اطلاع دادند. مادر با اضطراب و پریشانی برای نجات فرزندش، دوان دوان به بیابان رفت. خداوند متعال که ناظر و عالم بر تمام رفتار و حرکات موجودات است و بر کلیه حوادث آگاه میباشد حضرت جبرئیل را فرستاد تا آن پسر را نجات دهد. حضرت جبرئیل بعد از«انجام» این مأموریت وقتی خواست از مادر و فرزند جدا شود به مادر گفت: ای بنده خدا ! آن لقمه نان را دادی و در عوض این لقمه را گرفتی. همه این عنایات از سرچشمه ی رحمت الهی است و افرادی مشمول این عنایات میشوند که به دیگران احسان، نیکی و کمک کنند. امام رضا (ع) میفرماید: «به کسانی که مستحق بذل و بخشش هستند، بخشش نما. ولی اگر اهل بخشش نیستند توهمچنان اهل بذل و بخشش باش.»
برای پدر و مادر خود دعا کنید و صدقه دهید
درباره احسان و نیکی به پدر و مادر و شکر و سپاس گزاری از آنان، امام رضا (ع) فرمود: «احسان و نیکی به پدر و مادر واجب است. اگر چه مشرک باشند ولی – از نظر عقیده و ایمان – در راه معصیت و نافرمانی پروردگار از آنان اطاعت و پیروی نکنید.» خانه خوب از لوازم سعادت زندگی است از امام رضا (ع) پرسیدند: خوشبختی، لذت و خوشی زندگی در دنیا به چه چیزی است؟حضرت فرمود: «به داشتن خانه بزرگ و وسیع و دوستان بسیار خوب».لوازم عیش و سعادت زندگی امام رضا (ع) در جمع یاران و دوستان خود فرمود: «کسی که شب را در حالی صبح کند که بدنش سالم و خاطرش آسوده و خوراک روزانه خود را در اختیار دارد مثل این است که تمام خیر و خوشی دنیا را برای او فراهم کردهاند». حماقت و نادانی نزدیکان خود را تحمل کنید امام رضا (ع) میفرماید: «سه چیز همراه با سه چیزدیگر است: 1- غلبه روزگار بر صاحبان قدرت و دارایی، 2- محرومیت مادی از محققین 3- حسادت و کینه جویی افراد جاهل و ناآگاه با اهل علم، دانش و معرفت. امام رضا (ع) فرمود: (ای نادانان !) با اهل علم و دانش بحث و جدل نکنید زیرا شما را ترک میکنند، (وای دانایان !) با نادانان و جاهلان ستیز و مجادله نکنید زیرا به شما نسبت جهل و نادانی میدهند.پاسخ بدی نزدیکان خود را به خدا واگذار کنید عذر خواهی برادر خود را در خطاهایی که او نسبت به تو انجام داده، بپذیر و عیبهای او را بپوشان و از او درگذر و بر تهمت و افترا زدن و بیان سخن ناحق و کلام بیهوده اشخاص بیخرد و مشکلات و سختیهای روزگار صبر و شکیبایی داشته باش و از روی فضیلت و شخصیت خود از جواب دادن به جفا کاران دوری کن و پاسخ ایشان را به کسی که از آنها حساب میکشد، واگذار نما. امام رضا (ع) فرمود: «ای بندگان خدا ! بزرگان و پیر مردان را گرامی بدارید و با خویشاوندان خود بپیوندید و بدانید که هیچ رابطه خویشاوندی بهتر از خودداری از اذیت و آزار ایشان نمیباشد».«با خویشاوندان خود رابطه داشته و به ایشان محبت و مهربانی کنید اگر چه با یک جرعه آب باشد».«بهترین صله رحم و رابطه خویشاوندی، این است که به آنها اذیت و آزاری نرسانی».«خداوند تبارک و تعالی به تقوا و صله رحم امر کرده است، پس آن کس که با خویشاوندان خود رابطه نداشته باشد متقی و پرهیزکار نیست». «صله رحم، عمر انسان را زیاد و مال انسان را فراوان و ایمان انسان را تقویت میکند».قبل از غذا نظافت را رعایت کرده و وضو بگیرید از آداب غذا خوردن، رعایت پاکیزگی و شست و شوی دستها است درباره این موضوع نقل شده است که: «امام رضا (ع) قبل از خوردن غذا، دستهای خود را میشست، اما پس از شستن، دستش را با حوله خشک نمیکرد. او بعد از صرف غذا، دستهایش را میشست و با حوله خشک میکرد».از دیگر موارد مهم آداب غذا خوردن، وضو گرفتن و ذکر نام خدا – بسم الله الرحمن الرحیم – و شکر نعمتهای الهی را به جا آوردن است. در آثار اسلامی به وضو گرفتن قبل از غذا بسیار سفارش شده است. امام رضا (ع) فرمود: «قبل از غذا وضو بگیرید (ظاهر و باطن خود را شست و شو دهید) تا برکت نعمت بر شما باقی بماند».
نسبت به خدا خوش بین باش چرا كه اگر كسى در برابر خدا خوش بین باشد، مرحمت الهى را در گمان خويش مى يابد، و اگر كسى به روزى كم راضى و قانع باشد خدا نيز عمل اندك را از او پذيرا مى گردد، و چنانچه به رزق اندكى از حلال دلخوش باشد، شاد و خرم خواهد بود و خدا او را به درد و رنجهاى دنيا و راه چاره و درمان آنها رهنمون گشته و وى به سلامت از اين دنيا به آخرت کوچ می کند.
سكوت، جلب محبت مى كند و مى تواند براى دست يافتن به هر گونه خير و سعادت، راهنمای انسان باشد.
گناهان كوچك (صغيره) راههايي به گناهان بزرگ (كبيره)اند و هر كه به خاطر اندك از خدا بيم ندارد از او در بسيار نيز نترسد،حتی اگر خداوند با بهشت و دوزخ مردم را بيم نداده بود،بر آنان اطاعت خود را واجب کرده است و پروردگار صاحب نعمت و فضل بر انسانهاست و آنچه سزاوار آن نبودهاند، ابتداء ازلطف خود ارزانيداشته است
هرگاه بندگان گناهي نو مرتكب شوند كه پيش از اين مرتكب آن نميشدند خداوند بلايي برایشان فرود می آورد كه پيش از آن نميشناختند
يك دعاي بنده در نهان برابر هفتاد دعاي آشكار است .
آن كه نيكي خود را پنهان می کند كاري برابر هفتاد ثواب انجام داده، و آن كه بدي را آشكار كند، گرفتار نابودی است، و آن كه بدي را پوشيده دارد، آمرزيده است.
خداوند آزردن و نافرماني از پدر و مادر را حرام نموده چون در آن صورت توفيق اطاعت خداوند عزّوجلّ را از دست می دهند. بي احترامي به پدر و مادر، كفران نعمت و از بين رفتن سپاسگزاري و قدرداني است، و اينها خود باعث كاهش يافتن و سرانجام از بين رفتن نسل ميشود، زيرا در آزردن و نافرماني از والدين احترامي براي آنان باقي نميماند، حق آن دو شناخته نميشود، پيوندهاي خويشاوندي قطع ميگردد، والدين به فرزند رغبتي پيدا نخواهند كرد و چون فرزند نيكي به آنها را ترك كرده پدر و مادر در تربيت او كوششي نخواهند كرد
خداوند عزّوجلّ به سه چيز فرمان داده كه همراه با سه چيز ديگرند: به نماز و زكات فرمان داده است، پس هر كه نماز گزارد و زكات ندهد، نمازش پذيرفته نشود، و به شكر خود و پدر مادر فرمان داده، پس هر كه سپاس پدر و مادر خويش نگزارد، سپاس خدا نگزارده است، و به تقواي خدا و پيوند با خويشان دستور داده است، پس هر كه با خويشان خود نپيوندد، تقواي خداوند عزّوجلّ پيشه نساخته است
پنج چيز است كه اگر در كسي نباشد، نباید به بهرهاي از دنيا و آخرت امیدوار باشد: آن كه در تبار او استواري، و در سرشتش كرامت، و در اخلاقش صافي و خلوص، و در نفس او شرافت، و نسبت به پروردگارش بيمناكي در او ديده نشود
دوستي با مردم نيمي از خرد است.
خداوند قيل و قال، تباه نمودن مال و زياد سؤال كردن را نمی پسندد .
عده ای به دنبال ثروت هستند ولی به آن نمي رسند و عده ای به آن رسيده اند ولی قرار نمي گيرند و بيشتر مي طلبند.
هفت چيز بدون هفت چيز، مسخره است: آن كه زبانش طلب آمرزش كند و به قلب پشيمان نباشد، چنين كسي خود را به تمسخر گرفته است، و آن كه از خدا توفيق خواهد و نكوشد، خود را مسخره كرده است، و آن كه [به ظاهر] دور انديشي كند و بر حذر نباشد، خود را مسخره كرده است، و آن كه از خدا بهشت خواهد اما سختي ها را تحمل نكند، خود را مورد تمسخر قرار داده است، و همين طور است آن كه از آتش [دوزخ] به خدا پناه برد و شهوت ها را ترك نكند و نيز آن كه خدا را ياد كند و براي ديدار او تلاش نكند، خود را به مسخره گرفته است.
سلطان را با پرهيز (مراقبت)، دوست را با فروتني، دشمن را با احتياط و مردم را با گشاده رويي همراهي كن.
مردم از کسی که با صراحت و صادقانه با آنها رفتار کند خوششان نمي آيد.
شخص با پيمان شكني نتواند از حلقه بلا بگريزد، و با ستم دور از تعجيل عقوبت نخواهد بود .
انس گرفتن، هيبت را از بين برد، و خواستن كليد بينوايي است.
كسي كه براي تامين مخارج خانواده اش در طلب روزي خدا بر آید پاداشش بيشتر از كسي است كه در راه خدا جهاد مي كند
ثروت تنها به واسطه پنج صفت جمع می شود: بخل بسيار، آرزوي دراز،حرص و طمع غالب، بريدن از خويشان و انتخاب دنيا بر آخرت
هر كه جز به روزي زياد قانع نباشد، جز عمل بسيار او را كافي نباشد و هر كه روزي اندك او را بس باشد عمل اندك نيز او را كفايت نمايد
كليني از محمد بن يحيي، از احمد بن محمد بن عيسي، از معمّر بن خلّاد نقل كند كه گفت: از ابوالحسن(ع) پرسيدم: فدايت شوم، برخی مردم در ميان جمع به كلامي كه ميان ايشان ميگذرد، مزاح و شوخي كند و ميخندد، فرمود: ايرادي نيست مادامي كه [زشت] نباشد، گمان كردم منظور آن حضرت ناسزا است، پس فرمود: چنين بود كه عربي نزد پيامبر خدا(ص) آمده، هديهاي براي ايشان مي آورد و همانجا مي گفت: بهاي آن را بده و رسول خدا(ص) مي خنديد، پس هرگاه پيامبر اندوهگين بود ميفرمود: آن عرب چه مي كند؟ كاش نزد ما ميآمد.
فروتني آن است كه به مردم چيزي را عطا كني كه دوستداري به تو عطا شود.
نادان ، دوستانش را به زحمت مي اندازد.
فقط دو گروه راه قناعت پيش مي گيرند : عبادت کنندگانی که در پی پاداش آخرتند يا بزرگ منشانی که تحمل درخواست از مردمان پست را ندارند.
منبع:تبیان زنجان
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر